TÜRKİYE VE DÜNYA'DA AMBALAJ SANAYİ GENEL BAKIŞ

Dünya ambalaj endüstrisi 2004 yılında 485 Milyar doları geçti. Bunun yaklaşık 460 milyar dolarını ambalaj kapları ve yaklaşık 25 milyar dolarını ise ambalaj makineleri oluşturmaktadır. Gıda ve içecek, sağlık ve bakım, kozmetik ve temizlik maddeleri ile diğer tüketim malları arasında yaygın biçimde kullanılan ambalajlar, küresel ekonomideki gelişmelerle uyumlu olarak kullanımı önemli ölçüde artan bir temel günlük ürün haline gelmiştir.

Bu ilişki nedeniyle ambalaj endüstrisinin sağlığının dünya ekonomisinin genel sağlığı ve durumu ile doğrudan bağlantılı olduğu söylenebilir. Bununla beraber yükselen endüstrilere dayalı çalışan ambalaj üreticileri arz ve talep seviyelerine bağlı olarak hammadde fiyatlarındaki dalgalanmalarla başa çıkmak zorunda kalmaktadırlar. Tüm dünyada görülen düşük seviyeli enflasyon, diğer yandan özellikle plastik hammaddelerinde yükselen fiyatlar ambalaj üreticileri üzerinde ağırlıklarını hissettirmeyi sürdürmekteler. Diğer yandan marka sahipleri ve perakendeciler de, dağıtım zincirinde değişik seviyelerde birleşmelerin de etkili olması ile fiyat indirtme baskılarını sürdürdüler. Dahası ambalaj alıcılarının merkezi alımlara yönelmeleri ile ambalajlardaki marjlar iyice daraldı. E-ticaretin ve eksiltme ihalelerinin genişlemesi malzeme satın alma işini, özellikle ticari mallarda, bir yandan tüketim mallarında maliyet verimliliğini tüketiciler yönünde arttırarak iyice kolaylaştırdı.

Bu baskılar batı Avrupa, Japonya ve Kuzey Amerika gibi ergin piyasalarda daha da öne çıkarak gelişmiş dünyada bazı sahalarda ambalaj tüketiminde sıfıra yakın bir artışa yol açmışlardır. Ancak, bununla beraber ambalajsız gıda yerine ambalajlanmış gıda tüketimindeki ve hatta genel olarak tüketim malları alanındaki artışa bağlı olarak bazı fırsatlar da mevcudiyetlerini sürdürmekteler. Aynı zamanda hızlı büyüme gösteren en başta Çin olmak üzere Asya ve doğu Avrupa ülkelerinde ambalaj kullanımındaki artışlar ambalaj üreticilerine önemli fırsatlar sundular. Yine de bu yükselen piyasaların yükselişin hızından kaynaklanan riskleri bünyesinde bulundurduğunun, özellikle son yıllarda Güney Amerika’da yaşanan deneyimlerin ışığında gözden kaçırılmaması gerekmektedir.

 

Küresel ambalaj pazarı

 

1999 yılında 372 milyar dolar seviyesinde olan dünya ambalaj pazarı 1999 a göre %23 ve 2003 e göre ise % 7,5 büyüyerek 2004 yılında 459 milyar dolara erişti. 2003 te 0.89 € ve 2004 te 0.82 € olan seviyesinde görülen Dolardaki zayıflık ergin pazarlardaki durgunluğa karşın Avrupa ve pek çok diğer bölgesel pazarda ambalajın dolarla satışına ivme kazandırdı. 2003 yılında, dolardaki değer düşmesine bağlı olarak bir düşme görülmesine özellikle Rusya ve Çin gibi hızlı büyüme gösteren piyasalar başta olmak üzere doğu Avrupa ülkelerindeki artışlara bağlantılı olarak ambalaj satış cirosu %12 bir yükselme göstermiştir.

1999–2003 yılları arasında ambalaj tüketimi, artan satışlarla birlikte Güney ve Orta Amerika hariç yıllık ortalama %3,5 bir artış göstermiştir. On yılın başında, ekonomide görülen aşağıya iniş, belli başlı dövizlerdeki devalüasyonlarla da birleşince, örneğin Arjantin de 1:1 olan oran 1:3 e kadar düşüş gösterdi, pazardaki ciro tutarı önemli ölçüde etkilenmiştir. Benzer şekilde 1990 lardaki kur krizinden olumsuz etkilenen Güney Doğu Asya pazarları da ancak on yılın başında yavaş yavaş toparlanmaya başlamışlardır.

Önümüzdeki 5 yıllık süreçte tüketimdeki artışların ivme kazanarak 2009 yılında 564 Milyar Dolar seviyesine ulaşılması tahmin ediliyor. Bu tahminler esas olarak 2004 yılında yükselen ve geleneksel ekonomilerdeki ambalaj tüketiminde % 23 lük bir artış hızına dayanmakta. Keza bu tahminlerde Güney Amerika’da toparlanmanın süreceği, global ekonomik durumun konumunu koruyacağı, Çin, Rusya ve diğer büyümekte olan pazarlardaki gelişmenin süreceği varsayılmaktadır.

2004 yılında ABD, Kanada ve Meksika’yı kapsayan Kuzey Amerika pazarları 135 Milyar Dolar tutarı ve %29 oranı ile global piyasada en büyük payı oluşturmaktaydı. Bunu %27 ile Avrupa ve %27 ile Asya pazarları izlemekte idi. Tek başına en büyük ambalaj pazarı ise 115 Milyar Dolar ile ABD olmuştur. Japonya 55 Milyar Dolar ile ikinci sırayı oluşturmaktadır. Onu ise 35 Milyar ile Çin, 23 Milyar ile Almanya ve 21 Milyar Dolar ile Fransa izlemektedir.

 

Dünya’da ve Türkiye’de gelişme

 

Pira International araştırmasında 2009 yılında Dünyada genel olarak ambalaj tüketiminin 564 Milyar Dolara yaklaşması beklenmektedir. 2003–2005 yılı artış hızlarına göre artışın en yüksek oranda Türkiye’de olması beklenmektedir. Ele alınan gelişme aralığının dar olması ve 2001–2002 durgunluk ve olumsuz ekonomik durum döneminden sonra tekrar toparlanma nedeniyle oluşan yüksek ivmenin değerlendirilmesinden kaynaklanan yanılma ile göreceli olarak yüksek bir değer hesaplanmış olduğu kanısındayız. Yine de bir yandan 2005 başında uygulamaya alınan iki yönetmelik: Ambalaj ve Ambalaj Atıklarının Yönetimi ile özellikle Gıda ile Temasta bulunan Maddelerle (ki bunlar arasında ambalaj en önemlisidir), ilgili yönetmeliklerin etkisi ile oldukça hızlı bir gelişme beklenmektedir.

Birincisi ambalajların izlenmesini ve ekonomik değerlerinin geri kazanımlarının yönetimine katkıda bulunurken, ikinci yasal düzenleme ile işlenmiş gıda ürünlerinin ambalajsız satışı imkânsız hale gelmektedir. Öyle ki üreticisi ile ilgili izin ve diğer bilgi ambalajında gösterilmemiş olan gıda ürünlerinin satışı yasak olduğu gibi, sattığı belirlenen işyerine ciddi ölçekte ceza uygulamaları öngörülmektedir. Diğer yandan sektörde giderek gelişen bir örgütlenme ve perakende dağıtım kanallarındaki gelişmelerin, özellikle giderek artan hiper ve süper marketlerin perakende kanalındaki payını genişletmesinin de bu hızlı gelişmeye önemli bir ivme katması beklenmektedir.

2003–2009 döneminde Dünya genelinde %18 civarında gelişme beklenirken bu gelişmede kâğıt karton, cam ve metal alt gruplarında oransal olarak azalma beklenirken fleksible plastikler ile rijit plastiklerde artışlar beklenmektedir.

 

 

 

Türkiye Ambalaj Sektöründe Genel Dağılım

 

Ambalaj sektörü aşağıdaki tablolarda görüleceği üzere değişik malzeme grupları ve değişik süreçleri (prosesler) içermekle beraber temelde hitap ettiği alıcılar ve nihai kullanıcıları açısından değerlendirildiğinde bu farklılıklara karşın işlevsel özellikleri nedeni ile bir bütünlük gösterebilmektedir.

Türkiye’mizde mevcut örgütlenmeler içinde değişik imalat sanayi grupları içinde bulunan ambalaj sektörümüz ile ilgili bilgiler halen ambalaj sektörümüze özel bir tasnif ile kayıt altına alınmadığından bu sektörde faaliyet gösteren sivil toplum örgütlerince açıklanan bazı gösterge değerleri ile izlenebilmekte ve bazı değerler genel küresel göstergelere kıstaslanarak bulunmaktadır. Bu yaklaşımla Türkiye’de ambalaj sektörümüzün dağılımının aşağıda belirtilen bir yapıda olduğu öngörülmektedir.

 

 

Yukarıda da belirttiğimiz üzere mevcut istatistiksel dağılımlarda muhtelif proseslere göre tasnifli sektörler içinde dağılmış olduğundan raporlara bağlı net sayılar bulunmamakla beraber Türkiye’deki yaklaşık boyutlar aşağıdaki tahmini sayılarla ifade edilebilmektedir:

Genel Pazar büyüklüğü: 3,5 Milyar US $ (2003 yılı) ; 4,1 Milyar US $ (2004 yılı) ;

4,9 Milyar US $ (2005 tahmini) umulmaktadır.

Kişi başı tüketim: 2005 yılı tahmini 68 $/kişi.

Genel Pazar hacmi: 3,2 milyon ton

İhracat tutarı: 1,1 milyar US $ (2004),

2005 yılında 1,35 Milyar dolar ve

2009 yılında 2,5 milyar dolar ihracat beklenmektedir.

İthalat (plastikler hariç, hammadde dâhil): 0,3 milyar $

Sektörde firma sayısı: 2.500 firma (Ambalaj Sanayicileri Derneğimizce adresleri belirlenerek bir kataloga toplanabilmiş, doğrudan ambalaj üreticisi, matbaa ve diğer plastik ya da benzeri gereğinde ambalaj da üretebilecek potansiyel üreticiler hariçtir.)

Çalışan kişi sayısı: 60.000–85.000 kişi civarında tahmin edilmektedir.

Ambalaj, ASD olarak üyesi bulunduğumuz Dünya Ambalaj Örgütü (World Packaging Organization) tarafından sanayi olarak gelişmiş toplumlarda bir refah göstergesi olarak belirtilmektedir. Ambalajlı ürün sayısı ve miktarının artışı o ülkedeki sınaî üretimde niteliksel ve niceliksel bir artışa da işaret etmektedir.

WPO nun verilerine göre AB ülkeleri ortalamasında kişi başına 170 $ olan ambalaj tüketimi, Kuzey Amerika ve Kanada’da 250 $ , Japonya’da 350 $ olan ambalaj tüketimi ülkemizde halen kişi başına 45–50 $ mertebelerinde hesaplanmaktadır.

Temel olarak ambalajı 3 çok ana unsuru ile tanımlamaktayız:

Ambalaj ürünleri

• Sarar

• Saklar

• Satar

Bu temel unsurlardan hareketle sektörün diğer unsurları arasında dallanma ve alt gruplar oluşturulmaktadır.

 

Ambalaj Sektörü İhracat Başarımları

 

Küreselleşen piyasalarda ambalaj giderek artan bir önem kazanmaktadır. Daha önce yıllık raporlarımızda da belirttiğimiz sayılara ek olarak ihracat seviyelerinde önemli artışlara erişilebilmiştir.

2000 li yılların başında yaşanan kriz döneminde uluslar arası pazarlara çıkan Türkiye Ambalaj Sanayicileri döviz kurlarında önemli düşmelere karşın sadece 5 yıllık bir süre içinde ihracat tutarını iki katına çıkarabilme başarısını göstermişlerdir. Yurtdışındaki ihtisas fuarlarında görünen ve ticari ilişki kuran firma sayısı de keza ikiye katlanarak dikkatleri çekmektedir.

İhracatın yapıldığı ülkeler de ilgi çekicidir. Son üç yıldır (2002–2003 ve 2004 yıllarında) ihracat yapılan ilk 5 ülke ihracat toplamının ortalama %33–34 oranında olarak sırasıyla Almanya, İngiltere, Fransa, Rusya Federasyonu ve ABD dir. Bu ülkelerin hepsi seçici ve Rusya hariç kendileri de Dünya piyasalarında önemli payları olan ülkelerdir. Diğer yönden ilk üç sıradaki AB nin önde gelen ve kalite, zamanında teslimat ve geri dönüşüm konularında başı çeken ülkelerine kesintisiz artış gösteren bir eğilim, AB standartlarının gerek kalitatif gerekse ekonomik açılardan sağlanabildiğinin bir göstergesi olarak yorumlamak haksız olmayacaktır.

Ancak ambalaj makinelerinde giderek daha fazla çeşitlilik gözlemlemekle birlikte Ambalaj Makineleri ihracatında henüz Dünya ortalamaları yakalanamamıştır. Ancak çeşitliliği ve kalitatif gelişmesi rakip üreticilerde dikkat çekici bir huzursuzluk yaratmıştır. Bu alt sektörde örgütlenme ve işbirliği sağlanabildiği takdirde ambalaj makineleri ihracatının 2–5 katı artışa ulaşması beklenmelidir.

İhracatın Ambalaj Malzeme Türlerine göre dağılımı (Değerler: US $ 1000)

 

 

Türkiye’de Ambalaj Sektöründe Temel Konular

 

Temel konuları Türkiye imalat sanayinin temel konularından farklı değildir. Ancak güncel olarak gelişme gösteren ve üzerinde bir süre daha yoğun çalışma gösterilmesi gereken, hepsi kendi gerekçelerinden kaynaklanan öneme sahip olan temel konular şöyle toparlanabilir:

1- Ambalaj Atıkları Yönetiminin sanayinin gelişmesini önlemeyen, ülkemiz koşullarına uygun ve ülkemizin kendisine özgün uygulamalarla yapılandırılması

2- Gıda ambalajı üreticilerinin hijyen koşullarına uyumunun sağlanması, gıda ürünlerinin kesinlikle ambalajlı satışa sunulması

3- Edilgen tasarımlardan aktif ve özgün tasarımlara geçilerek gerek iç piyasada gerekse de küresel piyasalarda daha sağlam ayaklar tutulması, bu bağlamda akademik kurumlar ve işletmeler arasında iyi bir işbirliği ve muhtelif düzeylerde araştırma ve geliştirmeler yapılması, ambalajlanan ürüne katma değer sağlayan ambalaj tasarımlarına öncelik verilmesi

4- Göreceli olarak gelişmiş bir üretim teknolojisi gerektiren Ambalaj Sektöründe yoğunlukla vasıflı işgücü çalıştırılmaktadır. Bu işgücü ihtiyacını karşılayabilecek, ambalaj sektörüne özel eğitim olanaklarının meslek okulu ve üniversite seviyelerinde oluşturulması, ayrıca mevcut işgücünün ihtisas eğitimleri ile daha vasıflı niteliğe kavuşturulması. Bütün gelişmiş ülkelerde doğrudan ve özellikle ambalaj konusunda yüksek öğrenim ve araştırmalar yapan bazılarından birden çok sayıda ve ihtisaslaşmış kurumlar mevcut iken Türkiye’mizde doğrudan ambalaj eğitimi bulunmamakta, ambalaj konusu ancak matbaacılık, endüstriyel ürünler tasarımı ve grafik tasarım bölümlerinde dönemsel ödevler veya esas diploma programına etki etmeyen zorunlu olmayan dersler olarak verilmektedir.

5- Üniversite ve diğer kurumlarda ambalaj, ambalaj malzemeleri ve makineleri geliştirme ve araştırma faaliyetlerinin başlatılması

6- Gerek ambalaj malzemelerinin gerekse makinelerin teknik yönden ulusal ve uluslar arası standartlara uygunluğunun belgelendirilebilen ve uluslararası kabul gören (akredite olmuş) laboratuar ve kurumların açılması ve mevcutların gerçekten uluslararası akredite hale getirilmesi.

7- Mesleki örgütlenmeler ile küresel piyasalardaki dayanışmanın ve istihbaratın sağlanması, güç birliklerinin tesisi,

8- Ekonomik yaşamımızın yasal düzenlemelerinde birlik, meslek odası vbg gibi kamusal kurum olmayan, sektörel dernek, vakıf hatta informel bağımsız mesleki örgütlenmelerinin daha etkin rol almaları ve sorumlulukları oranına dengeli oranda o yasal düzenlemelerin hazırlanmasında ve özellikle uygulanmasında söz sahibi de olmaları

9- Kayıt dışı ekonomik etkinliklerle haksız rekabete yol açan faaliyetlerin minimuma indirgenmesi, her türlü yasal uygulamalara uyan kayıtlı sanayicilerin üzerindeki yükün kayıt dışı üzerinde de dağıtılmak ve paylaştırılmak suretiyle hafifletilmesi

 

Ambalaj Sektörünü sürükleyici etmenler ve eğilimler

 

Ambalaj Sanayicileri Derneğimizin aktif bir üyesi olduğu ve kendisinin de katıldığı Dünya Ambalaj Örgütü (WPO-World Packaging Organization) ve PİRA İnternational isimli araştırma kurumu tarafından son yapılan araştırmada ambalaj sektörünün etkileyen en önemli etkenler ve eğilimler şöyle görünmektedir.

Ülkelerin ambalaj sektörlerinin gelişmesine etki eden ve önümüzdeki 5 yıllık eğilimleri belirlemek üzere yapılan sorgulamada ilgili ulusal kuruluşların görüşleri aşağıdaki gibi derlenmiştir. Şu kadar ki ambalaj sektörünün durumunun temel belirleyicisi o ülkedeki ekonomik durumdur. GSMH ve fert başına milli gelir doğrusal ilişkilidir.

Araştırmaya katılanların verdiği önem sırasına göre sıralanmıştır.

1- Sağlık bilincinde gelişme

2- Elverişlilik, rahatlık, konfor- gelir seviyesi ile birlikte talepler artmakta

3- Marka geliştirmek/farklılaştırmak

4- Yeni ambalaj malzemeleri geliştirilmesi, Yüksek bariyer özellikli malzemeler, Aktif ambalajlama, Akıllı ambalajlama (RFID/SAL), Nano teknoloji, Ambalajlamada dijital baskı

5- “Hareket halinde” yaşam tarzı, daha uzun çalışma saatleri, gıda alınmasında daha az zaman harcanan, hatta hareket halinde tüketimi mümkün kılan ambalajlara talep geliştirmekte

6- Daha küçük hane halkı- Daha küçük ve daha fazla sayıda, porsiyonlara ayrılmış ambalaj türleri gerektiriyor

7- Daha küçük ambalaj boyutları

8- Çevresel konular - Geri dönüşüm, kalınlık/malzeme azaltma/hafifleştirme

9- Yaşlanan nüfus – Sağlık ambalajları, daha kolay açılabilir ambalajlar, kolay okunabilir etiketler veya yaşlılar için başka rahatlık sağlayıcı geliştirmeler, karşıt olarak çocukların kolay açılabilir medikal ambalajlarından korunması

 

Son kullanıcı Sektörleri

2003 yılında genel ambalaj cirosunun yaklaşık % 22 sini endüstriyel/dökme ve %78 i tüketici/perakende ambalajları oluşturmakta idi. Tüketici ambalajı pazarı endüstriyel ambalajlara göre az da olsa daha hızlı bir gelişme göstermektedir. Önümüzdeki dönemde 2009 yılına kadar endüstriyel ambalajlarda yıllık ortalama % 4 artış beklenirken tüketici ambalajlarında % 4,5 artış hesaplanmaktadır.

Tüketici ambalajları arasında gıda ambalajları 2003 yılında 168 Milyar Dolar ile toplam ambalajların % 40 ı ile en büyük yeri almaktaydı. Gıda ambalajına talep bütün dünyada artış göstermiş ve bazı piyasa kesimlerinde doyum noktasına erişilmiş olmakla beraber halen yaş sebze meyve ile hazır gıdalarda fırsatlar görünmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde ise gıda ambalajlarına talep çok daha yoğun bir hızda sürecektir. 2004 ten itibaren gıdalarda yıllık %4,5 ve içeceklerde ise yıllık %4 oranında artış beklenmektedir. İçeceklerdeki göreceli olarak daha düşük artış bu sektör kesitinin Dünyanın pek çok yerinde doyuma ulaştığı ancak pek çok ülkede artan bira ve maden suyu tüketimindeki artışa bağlı olarak fırsatlar olacağı belirtilmektedir.

Gıda

2003 yılında 168 Milyar US Dolar olan Dünya gıda ambalajı pazarı 2004 yılında %8 oranında büyüyerek 182 Milyar Dolara erişmiştir. Bu artışta Doğu Avrupa’da hızlı genişleyen pazarlardaki yüksek satışlar ile Asya ve diğer ülkelerdeki gelişen ekonomiler önemli etken olmuşlardır. En büyük piyasa %29 ile Kuzey Amerika olarak görünmektedir. Onu % 28 ile Batı Avrupa ve %26 ile Asya izlemektedir. Şu kadar ki 2009 yılında 227 Milyar dolara ulaşması beklenen gıda ambalajları pazarının %36 sının Asya pazarında tüketileceği hesaplanmaktadır.

Gıda ambalajları pazarının oransal dağılımının değişmesinde bazı gözle görülebilir etkenler vardır. En başta ambalajlanmış yaş sebze ve meyvelerin giderek daha fazla oranda, müstakil kasaplar ile manavlardan ambalajsız/dökme satışlardan daha fazla pay aldığı gözlemlenmektedir. Giderek daha fazla oranda yapılan merkezi ambalajlama işlemi ile firelerde azalma ve stokların daha verimli kontrol edilmesi sağlanabilmektedir. Bunun ötesinde mikrodalga yemekleri de dâhil hazır gıdalara olan talep özellikle zaman fakiri tüketiciler tarafında giderek yükselmektedir. Bu talep geçmişte derin dondurulmuş gıdadan uzak duran tüketiciler dahi gözlemlenmektedir. Diğer etkenler arasında küçülen hane halkı büyüklüğü nedeni ile daha fazla sayıda ama daha küçük porsiyonlarda ambalajlar da yer almaktadır.

İçecekler

Küresel içecek ambalajları satışları 2004 yılında bir önceki yıla göre %7 artış ile 69 Milyar doları bulmuştur. Artış özellikle Doğu Avrupa, Ortadoğu ve Asya’daki yükselişlerden kaynaklanmaktadır. İçecek tüketimi halen küresel ölçekte 1,35 trilyon litre olarak hesaplanmakta ve kişi başına ortalamada 215 Litre düşmektedir. Çay en çok tüketilen içecek olmakla beraber şişelenmiş su en hızlı gelişen piyasa olma özelliğini korumaktadır. Gerek gelişmiş gerekse gelişmekte olan ekonomilerde görülen bu büyüme bir yandan da PET şişe hacmini de büyütmektedir. Batı piyasalarında durağan hale gelmiş olan alkolsüz içecek (soft drink) tüketimi diğer piyasalarda hızlı gelişimini sürdürmektedir. Alkollü içki piyasalarında geleneksel şarap üreticisi piyasalar olan Fransa ve İtalya’da şarap tüketiminde bira lehine düşme olmuştur. Buna karşılık biranın geleneksel içecek olduğu ve şarabın ithal edildiği İngiltere ve diğer piyasalarda bira tüketiminde artış gözlemlenmiştir.

Sağlık ürünleri

Sağlık ürünleri ambalajları satışları 2004 yılında bir önceki yıla göre %11 oranında artarak 19 Milyar dolara ulaşmıştır. 2009 yılında toplam cironun % 6 artış ile yaklaşık 25 milyar dolara ulaşması beklenmektedir. En yüksek artışının mutlak değer olarak çok yüksek olmamakla birlikte %14,7 oranı ile Ortadoğu’da olması beklenmektedir. Diğer yüksek artışların da % 8,1 ile 11,2 oranındaki artışlarla gelişmekte olan Doğu Avrupa, Afrika, Güney ve Merkezi Amerika ile Asya’da olması beklenmektedir.

Kozmetik ve Temizlik Ürünleri

Kozmetikler, kokular ve diş macunu, sabun ve diğer tuvalet malzemelerini kapsayan bu ürün grubu tüketim malları içinde son yıllarda en hızlı gelişme gösteren gruplardan birisi olmuştur. Özellikle cilt bakımı ve makyaj malzemelerinde kuvvetli satışlar olmaktadır. Kozmetik ve temizlik ürünleri ambalaj satışlarının 2004 yılındaki 13,7milyar dolarlık dünya toplamından ortalama % 6,2 artış ile 2009 da 18,5 Milyar $ a varması beklenmektedir. Bu ürün grubu ambalajlarına 2/3 oranı ile plastik ambalajlar başı çekmekte, bunu %15 ile kâğıt ambalajlar izlemekte ve geri kalan ise metal ve cam kaplar arasında paylaşılmaktadır.

Diğer Tüketim ürünleri

Diğer tüketim malzemelerinin ambalaj satışları 2004 yılında 76 Milyar $ olarak gerçekleşti. Bir önceki yıla göre % 8,8 oranında bir artış gösteren bu değerin 2009 yılında ortalama yıllık %4,4 artış ile 94,5 Milyar $ a erişmesi beklenmektedir.

Bu grup içindeki temel ürünler arasında tütün mamulleri de bulunmaktadır. Dünya’nın en büyük sigara üreticisi olan Çin ‘i sırasıyla ABD, Rusya ve Japonya izlemektedir. Üreticiler gelişmekte olan pazarlarda yumuşak paketlerden sert paketlere, flip-top ve menteşeli kapaklara geçmektedirler. Ayrıca dış sargılık kâğıtta giderek daha fazla oranda OPP filmler kullanılmaktadır.

Diğer tüketim ürünleri ambalajlarının önemli bir bölümünü de keza Çin göstermektedir. Firmalar giderek artan oranda tüketim malını Çin pazarına sürdükçe bu ürün grubundaki satışlar da artmaktadır. Çin şu an için dünyada oyuncak ve tekstillerde 3/4, bütün kamera üretiminin 1/3 ünü tüm televizyonların ise 1/3 ünü üretmektedir.

 

Endüstriyel / Dökme ambalajlar

Endüstriyel ve dökme (transport) ambalajların küresel değeri 2003 ten % 4,5 bir artış ile 2004 yılında 99 Milyar $ ulaştı. Bu grupta Asya %29 pay ile en yüksek küresel paya sahip. Asya’nın 2009 yılında payını % 33 e yükseltmesi bekleniyor. Bu ambalaj grubunun küresel olarak yıllık yaklaşık %3 artış ile 2009 yılında 115 Milyar $a erişmesi beklenmekte.

Teknik tekstil arasında sayılan büyük torbalar (big-bag / FIBC=Flexible Bulk Containers) da keza bu grup içinde sayılmaktadır.

 

Ülkemizde gıda ambalajları

Dağıtım kanalında hiper ve süpermarketler yönünde gelişen ve genişleyen piyasalarda ambalajlı gıda ürünü doğal olarak daha talep edilir olmaktadır.

Tüketicilerde hijyen bilinci giderek artmakta ve kamuoyunda öncelikle kuru gıda, meyve ve sebzeler ile başta ekmek olmak üzere unlu mamullerde ambalajın vazgeçilebilir ve gereksiz bir maliyet olduğu şeklinde yanlış kanıdan uzaklaşılmaktadır. Diğer yandan özellikle yaş sebze ve meyvelerin ambalajlı satılması veya stokta tutulması halinde satış yapan işletmelerde firelerin en aza indirilebilir olduğunun anlaşılması üzerine ülkemizde giderek artan oranda ambalajlı gıda talebini artması doğal olarak beklenmektedir.

Ülkemizde çalışan kadın sayısının artması, demografik yapıda-hane halkı büyüklüğünde değişme, şehirleşme, yaşam biçiminde değişme ve benzeri unsurlar nedeniyle ülkemizde de giderek Dünya ortalamalarına ve genel yapısına benzeyen bir gelişme beklenmesi söz konusudur.

Türkiye son yıllarda Orta Doğu’daki en büyük yiyecek ve içecek üreticisi ve ihracatçısı konumuna yükselmiştir. 2004 yılında 6,4 Milyar Dolar tutarında tarım ürünü ve işlenmiş gıda maddesi ihraç eden Türkiye, toplam ihracatının yaklaşık % 10 unun gıda maddeleri sektöründe gerçekleştiriyor. Bu başarının altında Türkiye’nin tarım alanındaki muazzam potansiyeli yatıyor. Ne var ki, Türkiye, hasat edilen tarım ürünlerinin ancak %25 - %30 kadarını işleyerek ihraç etmekte. Gıda sektöründe faaliyet gösteren Gıda Dernekleri Federasyonuna göre sektörün 2005 yılını 7,5 Milyar Dolar ile tamamlaması ve izleyen 6 yıl içinde ise 15 Milyar Dolar seviyesine çıkması hedeflenmektedir.

Türkiye’nin gıda sektörü yapısal bir değişim sürecinden geçmektedir. Bu değişim özellikle ülkemizin AB ile bütünleşme süreci çerçevesinde gelişmektedir. İhracat bir yandan artarken, diğer yandan da yerli tüketicilerin kalite talepleri yükselmektedir. Üretimde uyulması gereken yeni temizlik ve hijyen kuralları ile artan rekabet baskısı nedeniyle bu değişim kaçınılmaz olmuştur. Değişim ile birlikte gelen genişleme ve çağdaşlaşma sonucu, yeni makineler ve tesisler ile gıda teknolojisindeki knowhow da gelişmekte. Diğer yandan ambalaj malzemesi ve bitmiş ambalaj üreticileri yanında ambalaj dolum makineleri üreticileri de yaptıkları ihracatlarla çağı yakaladıklarını göstermektedirler.

Son üç yıldır (2002–2003 ve 2004 yıllarında) ihracat yapılan ilk 5 ülke ihracat toplamının ortalama %33–34 oranında olarak sırasıyla Almanya, İngiltere, Fransa, Rusya Federasyonu ve ABD dir. Bu ülkelerin hepsi seçici ve Rusya hariç kendileri de Dünya piyasalarında önemli payları olan ülkelerdir.

Diğer yönden ilk üç sıradaki AB nin önde gelen ve kalite, zamanında teslimat ve geri dönüşüm konularında başı çeken ülkelerine kesintisiz artış gösteren bir eğilim, AB standartlarının gerek kalitatif gerekse ekonomik açılardan sağlanabildiğinin bir göstergesi olarak yorumlamak haksız olmayacaktır.

İhracatta sürdürülebilir bir başarıdan söz edebilmek için özgün ürün geliştirilmesine çok önem verilmelidir. Üretilmeyen bir ürünün pazarlanmaya çalışılması, zaten küresel rekabette var olan fiyat rekabeti nedeni ile imkânsızlaşacaktır.

Diğer yandan işlenmeden ihraç edilerek katma değer bir yerde ithalatçı ülkelere hediye edilmektedir. Tarımsal ürünler daha ileri bir gıdaya işlenmese dahi en azından ambalajlanarak değer kazandırılmalıdır.